YENİ AZƏRBAYCAN PARTİYASI

İlqar İlyasov

YAP Qaradağ rayon təşkilatının sədri

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin ölkəmizə səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq strategiyasının, çoxşaxəli xarici siyasətinin və qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığa əsaslanan diplomatik xəttinin mühüm məqamlarını özündə əks etdirir. Oktyabrın 12-də keçirilən görüşlər və əldə olunan razılaşmalar Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin inkişafında yeni mərhələnin əsasını qoymaqla yanaşı, ölkəmizin Asiya istiqamətində əlaqələrinin genişləndirilməsi baxımından da əhəmiyyətli hadisədir.

Müasir dünyada dövlətlərin beynəlxalq mövqeyi yalnız onların iqtisadi və hərbi potensialı ilə deyil, həm də etibarlı tərəfdaşlıq əlaqələri qurmaq, qlobal və regional proseslərdə fəal iştirak etmək, milli maraqlarını beynəlxalq əməkdaşlıq vasitəsilə təmin etmək bacarığı ilə müəyyən olunur. Azərbaycan bu prinsiplərə əsaslanan xarici siyasəti ilə müxtəlif regionların dövlətləri arasında siyasi dialoqun inkişafına, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsinə və qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsinə mühüm töhfələr verir.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən xarici siyasət kursunun səciyyəvi xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, Azərbaycan ənənəvi tərəfdaşlarla münasibətlərini möhkəmləndirməklə yanaşı, yeni coğrafiyalarda da əməkdaşlıq imkanlarını ardıcıl şəkildə genişləndirir. Cənub-Şərqi Asiyanın mühüm dövlətlərindən biri olan Kamboca ilə əlaqələrin inkişafı bu siyasətin məntiqi davamıdır.

Azərbaycan və Kamboca arasında diplomatik münasibətlərin uzunillik tarixə malik olması, qarşılıqlı siyasi təmaslar və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq bugünkü münasibətlər üçün möhkəm zəmin yaradır. Baş nazir Hun Manetin Azərbaycana səfəri isə mövcud siyasi dialoqun yeni məzmunla zənginləşdirilməsi, qarşılıqlı maraqların daha dərindən öyrənilməsi və əməkdaşlığın praktiki istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatında beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığa və qarşılıqlı dəstəyə xüsusi diqqət yetirilməsi təsadüfi deyil. Azərbaycan və Kamboca Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Qoşulmama Hərəkatı və Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə kimi platformalarda əməkdaşlıq edirlər. Belə platformalar dövlətlərin beynəlxalq gündəlikdə duran məsələlərə münasibətlərini ifadə etməsi, ortaq maraqlarını müdafiə etməsi və çoxtərəfli diplomatiyanın imkanlarından yararlanması üçün mühüm şərait yaradır.

Beynəlxalq münasibətlər sistemində mürəkkəb geosiyasi proseslərin baş verdiyi, sülh və təhlükəsizlik məsələlərinin xüsusi aktuallıq qazandığı bir dövrdə qarşılıqlı dəstəyin əhəmiyyəti daha da artır. Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas prinsiplərindən olan dövlətlərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və beynəlxalq hüquqa hörmət, eləcə də qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq yanaşması beynəlxalq tərəfdaşlıqların möhkəm təməlini təşkil edir. Kamboca ilə əlaqələrin inkişafı da bu prinsiplər çərçivəsində siyasi anlaşmanın genişləndirilməsinə xidmət edir.

İkitərəfli münasibətlərin inkişafında iqtisadi əməkdaşlıq xüsusi yer tutur. Prezident İlham Əliyevin iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin mövcud imkanlarla müqayisədə aşağı səviyyədə olmasına diqqət çəkməsi, eyni zamanda geniş əməkdaşlıq perspektivlərinin mövcudluğunu vurğulaması məsələyə praqmatik yanaşmanın ifadəsidir. Siyasi münasibətlərin real iqtisadi nəticələrlə möhkəmləndirilməsi dövlətlərarası tərəfdaşlığın davamlılığını təmin edən əsas amillərdəndir.

Ticarət və investisiya əməkdaşlığı üzrə birgə işçi qrupunun yaradılması haqqında razılıq bu baxımdan əhəmiyyətli addımdır. Belə bir mexanizm iqtisadi əlaqələrin mövcud vəziyyətinin təhlilinə, yeni əməkdaşlıq sahələrinin müəyyənləşdirilməsinə, sahibkarlar arasında əlaqələrin genişləndirilməsinə və qarşılıqlı investisiya imkanlarının araşdırılmasına kömək edə bilər. Əsas məqsəd siyasi səviyyədə əldə olunan razılaşmaları konkret layihələrə, yeni biznes əlaqələrinə və qarşılıqlı iqtisadi faydaya çevirməkdir.

Azərbaycanın enerji, sənaye, nəqliyyat-logistika və xidmət sahələrində topladığı təcrübə Kamboca ilə əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar yaradır. Eyni zamanda, Kambocanın Cənub-Şərqi Asiya regionundakı mövqeyi Azərbaycan şirkətləri üçün yeni bazarlara çıxış baxımından maraq doğura bilər. Sənaye, turizm, təhsil, xidmətlər və digər sahələrdə birgə təşəbbüslərin hazırlanması tərəflərin iqtisadi əlaqələrini daha da inkişaf etdirə bilər.

Bu prosesdə biznes forumlarının və sahibkarlar arasında birbaşa təmasların xüsusi rolu vardır. Dövlətlər arasında siyasi etimad iqtisadi əlaqələrin inkişafı üçün əlverişli şərait yaratsa da, davamlı nəticələr üçün özəl sektorun fəallığı, investisiya mühitinin öyrənilməsi və konkret kommersiya layihələrinin hazırlanması vacibdir. Məhz belə yanaşma tərəfdaşlığı bəyanatlar səviyyəsindən çıxararaq real iqtisadi əməkdaşlığa çevirə bilər.

Azərbaycanın Asiya ölkələri ilə əlaqələrinin genişləndirilməsi də səfərin mühüm istiqamətlərindəndir. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında Kambocanın dəstəyi ilə Azərbaycanın ASEAN Parlamentlərarası Assambleyasında müşahidəçi statusu əldə etməsinə toxunulması regional əməkdaşlığın inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir. Bu dəstək Azərbaycanın Cənub-Şərqi Asiya ilə siyasi və institusional əlaqələrinin genişləndirilməsinə, region ölkələri ilə daha sıx təmasların qurulmasına imkan yaradır.

Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi, inkişaf etmiş nəqliyyat infrastrukturu və tranzit potensialı ölkəmizi Avropa ilə Asiya arasında mühüm bağlantı məkanına çevirir. Beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı, logistika imkanlarının genişləndirilməsi və yükdaşımaların səmərəliliyinin artırılması Azərbaycanın qlobal iqtisadi əlaqələrdəki rolunu gücləndirir. Bu imkanlardan Kamboca ilə münasibətlərdə də qarşılıqlı maraqlara uyğun şəkildə istifadə edilməsi iqtisadi əməkdaşlığa yeni istiqamətlər qazandıra bilər.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatında rəqəmsal transformasiya və dövlət xidmətlərinin təkmilləşdirilməsi məsələlərinə diqqət yetirilməsi Azərbaycanın müasir idarəçilik sahəsində əldə etdiyi nailiyyətlərin beynəlxalq əhəmiyyətini göstərir. Bu kontekstdə “ASAN xidmət” modelinin Kambocada da maraq doğurması xüsusi qeyd edilməlidir.

“ASAN xidmət” Azərbaycanda dövlət-vətəndaş münasibətlərinin daha şəffaf, operativ və səmərəli qurulmasına xidmət edən uğurlu institusional modeldir. Vətəndaş məmnunluğunun ön plana çəkilməsi, xidmətlərin əlçatanlığının artırılması və innovativ həllərin tətbiqi bu modelin əsas xüsusiyyətləridir. Onun beynəlxalq səviyyədə maraq doğurması Azərbaycanın yalnız iqtisadi və enerji sahələrində deyil, dövlət idarəçiliyi və rəqəmsal innovasiyalar istiqamətində də təcrübə paylaşan ölkə kimi mövqeyini gücləndirir.

Kamboca ilə bu sahədə təcrübə mübadiləsinin genişləndirilməsi, mütəxəssislər arasında əlaqələrin qurulması və uyğun idarəçilik həllərinin öyrənilməsi gələcək əməkdaşlığın perspektivli istiqamətlərindən biri ola bilər. Belə təşəbbüslər Azərbaycan təcrübəsinin beynəlxalq miqyasda tanıdılmasına və dövlət xidmətlərinin keyfiyyətinin yüksəldilməsi sahəsində ortaq fəaliyyətin inkişafına şərait yaradır.

Təhsil və humanitar əlaqələr də Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindəndir. Prezident İlham Əliyevin sovet dövründə yüzlərlə kambocalı tələbənin Azərbaycanda təhsil aldığını xatırlatması iki ölkə arasında humanitar münasibətlərin tarixi ənənələrinə diqqət çəkir. Bu ənənənin müasir dövrdə davam etdirilməsi, tələbə mübadiləsinin genişləndirilməsi, universitetlərarası əlaqələrin qurulması və birgə təhsil proqramlarının hazırlanması qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər.

Gənclər arasında təhsil və mədəniyyət əlaqələrinin inkişafı dövlətlərarası münasibətlərin uzunmüddətli perspektivinə mühüm töhfə verir. Çünki xalqlar arasında dostluğun möhkəmlənməsi yalnız rəsmi görüşlərlə məhdudlaşmır; bu münasibətlər həm də insanların bir-birini tanıması, təcrübə mübadiləsi aparması və ortaq dəyərlər ətrafında ünsiyyət qurması ilə inkişaf edir.

Nəqliyyat və hava əlaqələrinin genişləndirilməsi imkanlarının müzakirəsi də diqqətəlayiqdir. Əlverişli nəqliyyat bağlantıları işgüzar səfərləri, turizmi, təhsil mübadiləsini və iqtisadi əlaqələri asanlaşdırır. Bu sahədə əməkdaşlığın inkişafı iki ölkənin coğrafi uzaqlığının yaratdığı çətinlikləri azaltmaqla yanaşı, qarşılıqlı təmasların intensivliyini də artıra bilər.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatında mina təhlükəsi məsələsinə toxunulması Azərbaycanın üzləşdiyi humanitar problemlərin beynəlxalq səviyyədə diqqətdə saxlanılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə mina təhlükəsi insanların həyatına və sağlamlığına təhdid yaratmaqla yanaşı, bərpa-quruculuq işlərinin sürətinə və Böyük Qayıdış prosesinə də təsir göstərir.

Mina təhlükəsi ilə mübarizə sahəsində beynəlxalq təcrübə mübadiləsi, mütəxəssislərin hazırlanması və praktiki biliklərin paylaşılması insan həyatının qorunmasına xidmət edir. Azərbaycan və Kamboca arasında bu istiqamətdə əməkdaşlıq imkanlarının araşdırılması humanitar sahədə əlaqələrin genişləndirilməsi baxımından faydalı ola bilər.

Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində həyata keçirilən bərpa-quruculuq tədbirləri və Böyük Qayıdış Proqramı ölkəmizin sülhü real inkişafla möhkəmləndirmək iradəsini nümayiş etdirir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda müasir infrastrukturun yaradılması, yaşayış məntəqələrinin bərpası, iqtisadi fəaliyyətin canlandırılması və insanların doğma yurdlarına qayıdışı dövlətimizin qarşıya qoyduğu strateji hədəflərin ardıcıl şəkildə reallaşdırıldığını göstərir.

Səfər çərçivəsində imzalanmış sənədlər və aparılan müzakirələr Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin institusional əsaslarının genişləndirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. Müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın hüquqi çərçivəsinin möhkəmləndirilməsi dövlət qurumları arasında əlaqələrin sistemli inkişafına, gələcək təşəbbüslərin əlaqələndirilməsinə və qarşılıqlı razılaşmaların həyata keçirilməsinə zəmin yaradır.

Kambocanın Baş naziri Hun Manetin Azərbaycanın işgüzar nümayəndə heyətini ölkəsinə dəvət etmək niyyətini ifadə etməsi münasibətlərin gələcək inkişafı üçün əlavə imkanlar açır. Qarşılıqlı səfərlər, biznes görüşləri və konkret layihələr siyasi dialoqun iqtisadi nəticələrlə zənginləşdirilməsinə kömək edə bilər.

Ümumilikdə, Prezident İlham Əliyevin bəyanatı Azərbaycanın praqmatik, çoxşaxəli və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasətinin mühüm məqamlarını bir daha nümayiş etdirdi. Kamboca ilə əlaqələrin inkişafı ölkəmizin Asiya istiqamətində tərəfdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsi, iqtisadi əlaqələrin gücləndirilməsi və müasir idarəçilik təcrübəsinin beynəlxalq səviyyədə paylaşılması baxımından əhəmiyyətlidir.

Əldə olunan razılaşmaların həqiqi dəyəri onların praktik nəticələrində özünü göstərəcək. Ticarət və investisiya əlaqələrinin genişləndirilməsi, biznes dairələri arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi, təhsil, nəqliyyat və rəqəmsal idarəçilik sahələrində yeni təşəbbüslərin reallaşdırılması iki ölkə arasında tərəfdaşlığın gələcək inkişafını müəyyən edəcəkdir.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan beynəlxalq münasibətlərdə etibarlı tərəfdaş, regional əməkdaşlığın fəal iştirakçısı və yeni iqtisadi-humanitar əlaqələrin qurulmasında maraqlı dövlət kimi mövqeyini möhkəmləndirir. Kamboca ilə münasibətlərin yeni mərhələyə yüksəlməsi də bu siyasətin ardıcıl və məqsədyönlü xarakter daşıdığını təsdiqləyir. Qarşılıqlı etimadın konkret layihələrlə möhkəmləndirilməsi hər iki ölkənin maraqlarına xidmət etməklə yanaşı, xalqlarımız arasında dostluq əlaqələrinin daha da inkişafına töhfə verəcəkdir.