Xəbərlər
Məktəb dəyər məkanıdır: geyim tələbləri və ideoloji təhlükəsizlik
Zaur Muradov
YAP İsmayıllı rayon təşkilatının sədri
Təhsil müəssisəsi biliklə yanaşı, vətəndaş şüuru formalaşdıran məkandır. Gələcək nəslin dünyagörüşü sinif otağında qurulur. Buna görə məktəb mühitinin neytrallığı və vəhdəti dövlətin ideoloji təhlükəsizliyinin tərkib hissəsidir.
Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII qurultayında Prezident İlham Əliyev partiya üzvlərini ideoloji işdə daha fəal olmağa çağırdı. Bu çağırış təhsil sahəsində də özünü göstərir. Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində təhsilalanlar və təhsilverənlərin geyiminə dair tələblər bu yanaşmanın praktik ifadəsidir. Məsələnin hüquqi əsası da aydındır. Milli Məclis “Ümumi təhsil haqqında” Qanuna dəyişiklik edərək geyim tələblərinin yalnız şagirdləri deyil, təhsilverənləri də əhatə etdiyini müəyyən etdi. Qayda bütün tərəflər üçün eynidir. Müəllim şagirdin gözü qarşısında yaşayan şəxsi nümunədir və tələbin ona da şamil edilməsi tərbiyə prosesinin məntiqindən irəli gəlir.
Bu tələblərin ideoloji təhlükəsizlik baxımından əhəmiyyəti bir neçə istiqamətdə görünür. Azərbaycan Konstitusiyası dövləti dünyəvi elan edir. Dövlət məktəbi dini, siyasi və ideoloji fərqlərin nümayiş meydanına çevrilməməlidir. Vahid geyim qaydası uşaqlar arasında bərabərlik mühiti yaradır və heç kimi görünüşünə görə fərqləndirmir.
Qloballaşma və sosial şəbəkələr dövründə gənclər müxtəlif ideoloji təsirlərə açıqdır. Radikal və kənar təsirlər çox vaxt görünən simvollar vasitəsilə yayılır, məktəb isə uşağın ilk dəfə cəmiyyətdə öz yerini tapdığı mühitdir. Vahid qaydalar onu bu cür təsirlərdən qorumağa xidmət edir.
Azərbaycan cəmiyyəti əsrlər boyu dözümlülük və multikulturalizm ənənəsi ilə yaşayıb. Müxtəlif etnik və dini qrupların bir arada yaşadığı ölkədə dövlət məktəbinin ortaq, neytral məkan olması bu ənənənin davamıdır. Sadə, nizamlı və milli mədəniyyətimizə uyğun görünüş məktəbdə ümumi dəyərlər ətrafında birləşməyə imkan verir. Sosial bərabərlik məsələsi var. Vahid geyim ailələrin maddi imkanları arasındakı fərqi görünməz edir, uşaqları yarışdan və müqayisədən qoruyur, diqqəti təhsilə yönəldir.
Geyim tələblərini ayrıca bir məhdudiyyət kimi deyil, dövlətin təhsil siyasətinin və ideoloji təhlükəsizlik konsepsiyasının ayrılmaz hissəsi kimi qiymətləndirmək lazımdır. Müasir dünyada təhlükəsizlik yalnız sərhədlərin və silahlı qüvvələrin gücü ilə ölçülmür. Dövlətin dayanıqlılığı onun gələcək vətəndaşlarının hansı dəyərlər üzərində böyüdüyündən də asılıdır. Məktəb bu baxımdan ən vacib sərhəddir, çünki orada formalaşan şüur sabah cəmiyyətin taleyini müəyyən edəcək. Qaydaların aydın, hamı üçün eyni və qanunla təsbit olunmuş olması da mühüm şərtdir. Bu, təhsil müəssisələrində özbaşınalığın, subyektiv yanaşmaların və qeyri-bərabərliyin qarşısını alır.
Eyni zamanda bu tədbirin uğuru yalnız qadağa və tələblərlə ölçülmür. Valideynlərlə, müəllimlərlə və şagirdlərlə aparılan izahat işi, maarifləndirmə və qarşılıqlı etimad vacibdir. Dövlətin, cəmiyyətin və ailənin bu işdə birgə fəaliyyəti ideoloji təhlükəsizliyin ən etibarlı təminatıdır.
Dünyəvi dövlət prinsipinin qorunması, məktəbin ortaq və neytral məkan kimi saxlanması, şagirdlər arasında sosial bərabərliyin təmin olunması və kənar ideoloji təsirlərin qarşısının alınması bu tələblərin əsas məqsədləridir. Qaydanın qanunla təsbit olunması və yalnız şagirdlərə deyil, müəllimlərə də şamil edilməsi onun ədalətli və hamı üçün eyni olduğunu göstərir.
Bir sözlə, məktəb təkcə bilik verilən yer deyil, gələcək vətəndaşın şəxsiyyətinin və dünyagörüşünün formalaşdığı məkandır. Bu məkanın dəyərlərini qoruyan dövlət, əslində, öz gələcəyini qoruyur. Güclü, birliyini qoruyan və milli kimliyinə sadiq nəsil isə Azərbaycanın ideoloji təhlükəsizliyinin ən etibarlı təminatıdır.