Xəbərlər
Azərbaycan–Ukrayna əməkdaşlığının gələcək perspektivləri
Samir Qocayev
YAP Goranboy rayon təşkilatının sədri
Müasir dövrdə beynəlxalq münasibətlər sistemində ikitərəfli əməkdaşlıq və strateji tərəfdaşlıq xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan, Azərbaycan ilə Ukrayna arasında münasibətlər qarşılıqlı hörmət və ortaq maraqlar əsasında inkişaf edərək regionda sabitliyin və iqtisadi tərəqqinin mühüm amillərindən birinə çevrilib. Hər iki ölkə siyasi müstəqilliklərini bərpa etdikdən sonra əlaqələrini tədricən möhkəmləndirmiş, bu gün isə strateji əməkdaşlıq səviyyəsinə yüksəltmişdir.
Azərbaycan və Ukrayna arasında diplomatik münasibətlər 1992-ci ildə qurulmuşdur. Hər iki dövlət keçmiş SSRİ məkanından çıxaraq müstəqil siyasət yürütməyə başladıqdan sonra qarşılıqlı dəstək və əməkdaşlıq prinsiplərini ön plana çəkmişdir. Bu münasibətlər tarixən dostluq və qarşılıqlı hörmət üzərində formalaşmış, zamanla daha da inkişaf etmişdir. Dövlət başçıları səviyyəsində qarşılıqlı səfərlər və yüksək səviyyəli görüşlər münasibətlərin möhkəmlənməsində mühüm rol oynamışdır. Xüsusilə Prezident İlham Əliyev və Prezident Volodimir Zelenski arasında keçirilən görüşlər əməkdaşlığın yeni istiqamətlər üzrə genişlənməsinə təkan verir.
Azərbaycan və Ukrayna beynəlxalq arenada bir-birinin ərazi bütövlüyünü və suverenliyini daim dəstəkləyir. Bu, iki ölkə arasında siyasi münasibətlərin əsas sütunlarından biridir. Hər iki dövlət Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, ATƏT və GUAM kimi beynəlxalq qurumlar çərçivəsində fəal əməkdaşlıq edir. GUAM (Gürcüstan, Ukrayna, Azərbaycan və Moldova) çərçivəsində əməkdaşlıq regional təhlükəsizlik, iqtisadi inkişaf və nəqliyyat layihələrinin həyata keçirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
İqtisadi sahədə Azərbaycan və Ukrayna arasında əməkdaşlıq geniş potensiala malikdir. İki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi müxtəlif sahələri əhatə edir. Azərbaycan Ukraynaya əsasən enerji resursları ixrac edir, Ukrayna isə Azərbaycana sənaye məhsulları, kənd təsərrüfatı malları və texnologiya ixrac edir. Enerji sahəsində əməkdaşlıq xüsusi yer tutur. Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır və Ukrayna bu prosesdə tranzit və əməkdaşlıq tərəfdaşı kimi çıxış edir. Bu kontekstdə Xəzər regionunun enerji resurslarının Avropaya çatdırılması məsələsində tərəflər arasında əməkdaşlıq perspektivləri yüksək qiymətləndirilir. Azərbaycan və Ukrayna Şərq ilə Qərb arasında mühüm nəqliyyat qovşaqlarıdır. Orta Dəhliz layihəsi çərçivəsində əməkdaşlıq bu sahədə yeni imkanlar yaradır. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi və Ukraynanın Avropaya çıxışı iki ölkəni mühüm tranzit tərəfdaşlara çevirir. Bu əməkdaşlıq həm yükdaşımaların sürətini artırır, həm də regionda iqtisadi inteqrasiyanı gücləndirir.
Azərbaycan və Ukrayna müdafiə sənayesi və hərbi-texniki sahədə də əməkdaşlıq edir. Bu əməkdaşlıq əsasən təcrübə mübadiləsi, texnologiyaların tətbiqi və müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi istiqamətlərini əhatə edir. Eyni zamanda, hər iki ölkə regional təhlükəsizliyin təmin olunması və beynəlxalq hüququn prinsiplərinin qorunması istiqamətində oxşar mövqedən çıxış edir.
Son illərdə baş verən geosiyasi dəyişikliklər fonunda Azərbaycan və Ukrayna arasında əməkdaşlıq daha da aktuallaşıb. Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat dəhlizləri və siyasi dəstək məsələləri münasibətlərin əsas istiqamətlərinə çevrilib. 2026-cı il aprelin 25-də Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin Azərbaycana işgüzar səfəri də məhz bu əlaqələrin daha da möhkəmləndirilməsi istiqamətində atılan əhəmiyyətli addım kimi diqqət çəkir. Qəbələ şəhərində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ilə keçirilən görüşlər və aparılan müzakirələr iki ölkə arasında əməkdaşlığın yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir.
Qəbələdə Ukrayna Prezidentini Azərbaycan İlham Əliyev qarşılayıb. Liderlər əvvəlcə təkbətək görüş keçiriblər. Bu görüşdə iki ölkə arasında mövcud əməkdaşlıq əlaqələri, regional təhlükəsizlik məsələləri və beynəlxalq gündəmdə duran aktual problemlər müzakirə olunub. Təkbətək görüşdən sonra nümayəndə heyətlərinin iştirakı ilə geniş tərkibdə görüş baş tutub. Bu mərhələdə iqtisadi əməkdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat dəhlizləri və qarşılıqlı investisiya imkanları əsas müzakirə mövzuları olub. Xüsusilə Azərbaycanın enerji resursları və Ukraynanın tranzit imkanları fonunda tərəflər arasında əməkdaşlığın perspektivləri diqqət mərkəzində olub.
Səfər çərçivəsində aprelin 25-də Qəbələdə hər iki dövlət başçısı mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər. Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycan ilə Ukrayna arasında dostluq münasibətlərinin yüksək səviyyədə olduğunu qeyd edib və bu səfərin əməkdaşlığın daha da möhkəmlənməsinə töhfə verəcəyini vurğulayıb: “2008-ci ildə Kiyevdə, 2011-ci ildə Bakıda strateji tərəfdaşlığa dair iki sənəd imzalanmışdır və bunlar çox güclü siyasi sənədlərdir. O sənədlərdə ölkələrimizin qarşılıqlı olaraq ərazi bütövlüyü, suverenliyi, sərhədlərimizin toxunulmazlığı məsələləri öz əksini tapmışdır. Azərbaycan və Ukrayna bütün beynəlxalq təşkilatlarda qarşılıqlı olaraq ölkələrin suverenliyini, ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir və dəstəkləyəcəkdir”.
Prezident Volodimir Zelenski isə Azərbaycanın Ukrayna üçün etibarlı tərəfdaş olduğunu bildirib. O, iki ölkə arasında iqtisadi və siyasi əlaqələrin inkişafının vacibliyini qeyd edib və gələcəkdə əməkdaşlığın daha da genişlənəcəyinə inamını ifadə edib.
Bu işgüzar səfər bir neçə baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İlk növbədə, bu, Azərbaycan və Ukrayna arasında strateji tərəfdaşlığın möhkəmləndiyini göstərir. İkincisi, regionda dəyişən geosiyasi şərait fonunda iki ölkənin bir-birinə dəstək verməsi mühüm siyasi mesaj kimi qiymətləndirilir. Bundan əlavə, səfər iqtisadi əməkdaşlıq baxımından yeni imkanlar açır. Xüsusilə enerji və nəqliyyat sahələrində həyata keçiriləcək birgə layihələr hər iki ölkənin iqtisadi inkişafına müsbət təsir göstərə bilər. Aprelin 25-də Qəbələdə baş tutan bu yüksək səviyyəli görüşlər Azərbaycan–Ukrayna münasibətlərinin gələcək inkişafı üçün mühüm zəmin yaradıb. Prezident İlham Əliyev və Prezident Volodimir Zelenski arasında aparılan danışıqlar göstərir ki, hər iki ölkə əməkdaşlığı dərinləşdirmək və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan münasibətləri daha da inkişaf etdirmək niyyətindədir.
Azərbaycan Respublikası ilə Ukrayna arasında ikitərəfli münasibətlər strateji əhəmiyyət daşıyan, çoxşaxəli və davamlı inkişaf edən əməkdaşlıq modelidir. Siyasi dialoq, iqtisadi əlaqələr, enerji və nəqliyyat layihələri, eləcə də humanitar əməkdaşlıq bu münasibətlərin əsas istiqamətlərini təşkil edir. Gələcəkdə də bu əlaqələrin daha da genişlənəcəyi, yeni layihələrin həyata keçiriləcəyi və iki ölkə arasında tərəfdaşlığın daha yüksək səviyyəyə yüksələcəyi gözlənilir.