Xəbərlər
Azərbaycan-Özbəkistan münasibətləri: qardaşlıqdan strateji tərəfdaşlığa
Sevda Quluyeva
YAP Kəngərli rayon təşkilatının sədri
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin avqustun 23-də Özbəkistana dövlət səfəri çərçivəsində Prezident Şavkat Mirziyoyevlə birlikdə mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin yüksək səviyyəsini və gələcək inkişaf perspektivlərini aydın şəkildə nümayiş etdirib. Bəyanatdan görünür ki, iki qardaş ölkə arasında münasibətlər yalnız siyasi əlaqələrlə məhdudlaşmır, iqtisadiyyat, investisiya, enerji, nəqliyyat, sənaye, kənd təsərrüfatı, turizm və digər sahələrdə konkret layihələrlə zənginləşir.
Prezident İlham Əliyev Özbəkistanda göstərilən yüksək qonaqpərvərliyə görə Prezident Şavkat Mirziyoyevə təşəkkür edib, Azərbaycan və Özbəkistan xalqları arasında mövcud olan səmimi qardaşlıq münasibətlərini xüsusi vurğulayıb. Tarixi, mədəni və mənəvi yaxınlıq iki ölkə arasında dövlətlərarası əlaqələrin möhkəm təməlini təşkil edir.
Prezident İlham Əliyev Özbəkistanın son illərdə sürətli inkişaf etdiyini və ölkənin yüksəliş dövrü yaşadığını bildirib. Sənaye, kənd təsərrüfatı, energetika və nəqliyyat infrastrukturu sahəsində həyata keçirilən islahatlar ölkənin iqtisadi və institusional potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Bu inkişaf Prezident Şavkat Mirziyoyevin məqsədyönlü siyasətinin nəticəsi kimi qiymətləndirilir. İqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, investisiyaların cəlb edilməsi və sənayenin inkişafı Özbəkistanın beynəlxalq mövqelərinin də möhkəmlənməsinə imkan verib. Azərbaycanın və Özbəkistanın paralel inkişafı isə iki ölkə arasında yeni birgə layihələrin həyata keçirilməsi üçün əlverişli şərait yaradıb.
Azərbaycan–Özbəkistan arasında ticarət və investisiya əlaqələri sürətlə genişlənir. Prezident İlham Əliyev ticarət dövriyyəsinin yaxın illərdə 1 milyard ABŞ dollarına çatdırılmasını real hədəf kimi qiymətləndirib. Qarşılıqlı investisiya layihələrinin artması biznes dairələri arasında əlaqələrin möhkəmləndiyini və iqtisadiyyatların bir-birini tamamlayan imkanlara malik olduğunu göstərir.
Hazırda Azərbaycan və Özbəkistan arasında enerji, nəqliyyat, investisiya, turizm, dağ-mədən sənayesi, avtomobil istehsalı, kənd təsərrüfatı və emal sahələrində əməkdaşlıq həyata keçirilir. Yeni layihələrin təməlinin qoyulması və müxtəlif müəssisələrin fəaliyyətə başlaması əlaqələrin artıq konkret nəticələrə əsaslandığını göstərir.
İnvestisiya fondu iki ölkə arasında qarşılıqlı sərmayələrin artırılması baxımından mühüm mexanizmə çevrilib. Fond vasitəsilə birgə biznes təşəbbüslərinin maliyyələşdirilməsi və yeni layihələrin həyata keçirilməsi üçün imkanlar genişlənir. Layihələrin ümumi həcminin milyardlarla dollarla ölçülməsi iqtisadi əməkdaşlığın böyük potensiala malik olduğunu göstərir.
Azərbaycan şirkətlərinin Özbəkistan bazarına daxil olması da münasibətlərin yeni mərhələsini nümayiş etdirir. Azərbaycanın aparıcı bankının Özbəkistanda fəaliyyətə başlaması və SOCAR-ın ölkənin pərakəndə satış bazarında iştirakının genişlənməsi qarşılıqlı investisiyaların artmasına və biznes əlaqələrinin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Enerji sektoru Azərbaycan–Özbəkistan əməkdaşlığının mühüm istiqamətlərindən biridir. Neft və qaz kəşfiyyatı ilə bağlı layihələrdə artıq son mərhələyə yaxınlaşılması və qarşıdakı dövrdə istismar quyularının qazılmasına başlanmasının gözlənilməsi enerji əməkdaşlığının daha da genişlənəcəyini göstərir. Bu layihələr Azərbaycan və Özbəkistanın enerji potensiallarının birləşdirilməsi və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın yeni imkanlar qazanması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əməkdaşlıq formatına qoşulması Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında əlaqələrin yeni mərhələyə keçməsinə imkan yaradıb. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşlərində iştirakı regional əməkdaşlığın coğrafiyasını genişləndirib. Bu prosesdə Prezident Şavkat Mirziyoyevin dəstəyi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri arasında nəqliyyat, enerji, ticarət və investisiya əlaqələrinin inkişafı regionun vahid geosiyasi və geoiqtisadi məkan kimi formalaşmasına xidmət edir. Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri bu regional əməkdaşlığın əsas dayaqlarından biridir. İki ölkənin iqtisadi və nəqliyyat potensialının birləşdirilməsi daha geniş Avrasiya məkanında yeni imkanlar yaradır.
Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin mənəvi baxımdan ən mühüm istiqamətlərindən biri Özbəkistanın Qarabağın bərpasında iştirakıdır. Prezident İlham Əliyev Prezident Şavkat Mirziyoyevin Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərinə investisiyaların cəlb olunmasında mühüm rolunu qeyd edib.
Özbəkistanın Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına 960 şagird yerlik məktəb inşa etməsi, Xankəndidə tikiş fabrikinə investisiya yatırması və digər layihələrdə iştirakı qardaşlığın konkret nümunələridir. Bu layihələr Özbəkistanın Azərbaycanın bərpa və quruculuq prosesinə verdiyi dəstəyi göstərir.
Azərbaycan və Özbəkistanın regionları arasında əməkdaşlıq da sürətlə inkişaf edir. Daşkənd, Buxara və Namanqan kimi regionların nümayəndələrinin qarşılıqlı səfərləri, forumların keçirilməsi və bölgələrdə birgə layihələrin həyata keçirilməsi iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə yeni imkanlar yaradır. Regionlararası əməkdaşlıq yeni investisiyaların cəlb edilməsinə, birgə istehsalın inkişafına və sahibkarlar arasında əlaqələrin gücləndirilməsinə xidmət edir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatı bir daha göstərir ki, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri dərin tarixi və mənəvi bağlara, qarşılıqlı etimada və ortaq inkişaf məqsədlərinə əsaslanır. Bu gün əməkdaşlıq siyasi dialoqla yanaşı, iqtisadiyyat, investisiya, enerji, nəqliyyat, sənaye, kənd təsərrüfatı və turizm kimi çoxsaylı sahələri əhatə edir.
Azərbaycan və Özbəkistan artıq yalnız gələcək planlardan danışmır, konkret layihələri həyata keçirir, qarşılıqlı investisiyaları artırır və yeni əməkdaşlıq istiqamətləri formalaşdırırlar. Bu proses həm iki qardaş ölkənin inkişafına, həm də Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında regional inteqrasiyanın güclənməsinə mühüm töhfə verir.
Beləliklə, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri qardaşlıqdan strateji tərəfdaşlığa, strateji tərəfdaşlıqdan isə konkret layihələr və qarşılıqlı investisiyalarla zəngin yeni inkişaf mərhələsinə yüksəlir. Güclü siyasi iradə, qarşılıqlı etimad və xalqlarımız arasında möhkəm mənəvi bağlar iki ölkə arasında əməkdaşlığın gələcəkdə daha da genişlənəcəyinə möhkəm əsas yaradır.