Xəbərlər
Uğurlu diplomatiyanın reallıqları
İsa Məmmədov
YAP Babək rayon təşkilatının sədri
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 31 iyul 2026-cı il tarixində Qırğızıstan Respublikasına etdiyi dövlət səfəri iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafında mühüm dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Səfər zamanı keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər, imzalanan çoxşaxəli əməkdaşlıq sənədləri və dövlət başçılarının verdiyi bəyanatlar Bakı ilə Bişkek arasında münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirdi. Əldə olunan razılaşmalar göstərdi ki, Azərbaycan və Qırğızıstan artıq dostluq münasibətlərini strateji müttəfiqlik səviyyəsində praktik əməkdaşlıqla daha da möhkəmləndirmək niyyətindədir.
Cənab Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi açıqlamalar münasibətlərin yalnız hüquqi statusunun dəyişməsi deyil, həm də gələcək illər üçün müəyyən edilmiş ortaq siyasi iradənin və qarşılıqlı etimadın ifadəsi kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müttəfiqlik münasibətlərinin qurulması Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi uğurlu xarici siyasətin mühüm nəticələrindən biridir. Dövlət başçısının rəhbərliyi ilə yürüdülən balanslı və praqmatik diplomatiya sayəsində ölkəmiz Cənubi Qafqaz ilə Mərkəzi Asiya arasında etibarlı siyasi və iqtisadi körpü mövqeyini daha da gücləndirir. Bu gün Azərbaycan–Qırğızıstan əməkdaşlığı təkcə iki dövlət arasında münasibətləri deyil, bütövlükdə Türk dünyasının inteqrasiyasını gücləndirən əsas istiqamətlərdən birini təşkil edir.
Səfərin ən mühüm nəticələrindən biri dövlətlərarası əlaqələrin ən yüksək siyasi səviyyəyə yüksəldilməsi oldu. İmzalanmış sənədlər iqtisadiyyat, investisiya, energetika, nəqliyyat, logistika, kənd təsərrüfatı, təhsil, mədəniyyət, humanitar sahə, rəqəmsal inkişaf və digər istiqamətləri əhatə etməklə əməkdaşlığın sistemli xarakter aldığını bir daha təsdiqlədi. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində belə sənədlər yalnız diplomatik bəyanatlar deyil, uzunmüddətli strateji əməkdaşlığın hüquqi və institusional təməli kimi çıxış edir. Bu baxımdan əldə olunan razılaşmalar gələcək illərdə Azərbaycan və Qırğızıstan arasında iqtisadi tərəfdaşlığın yeni inkişaf xəttini müəyyən edəcək.
Diqqət çəkən əsas qərarlardan biri Azərbaycan–Qırğız İnvestisiya Fondunun nizamnamə kapitalının iki dəfə artırılaraq 200 milyon ABŞ dollarına çatdırılması oldu. Bu addım tərəflərin iqtisadi əməkdaşlığı daha da genişləndirmək niyyətinin bariz göstəricisidir. İnvestisiya fondları müasir iqtisadi diplomatiyanın mühüm alətlərindən biri hesab olunur. Fondun maliyyələşdirəcəyi layihələr yeni istehsal müəssisələrinin yaradılmasına, innovativ texnologiyaların tətbiqinə, məşğulluğun genişlənməsinə və regional iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşməsinə mühüm töhfə verəcək.
Qırğızıstanın işğaldan azad edilmiş Azərbaycan ərazilərində həyata keçirilən bərpa-quruculuq işlərinə verdiyi dəstək Türk dövlətləri arasında həmrəyliyin real təzahürüdür. Bu əməkdaşlıq beynəlxalq münasibətlərdə siyasi dəstəyin konkret layihələr vasitəsilə həyata keçirilməsinin uğurlu nümunəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Prezident İlham Əliyevin Qarabağın yenidən qurulmasına göstərilən köməyə görə təşəkkürünü ifadə etməsi tərəfdaşlığın praktiki nəticələr üzərində qurulduğunu bir daha nümayiş etdirdi.
Səfər çərçivəsində humanitar əməkdaşlığın inkişafına da xüsusi önəm verildi. Bakıda Çingiz Aytmatovun abidəsinin və parkının açılması, Bişkekdə Azərbaycan–Qırğızıstan Dostluq Parkının yaradılması, Ağdam şəhərində “Manas” məktəbinin istifadəyə verilməsi, eləcə də qarşılıqlı Mədəniyyət Günlərinin təşkili xalqlar arasında tarixi və mənəvi bağların daha da möhkəmləndiyini göstərir. Mədəni diplomatiya bu gün dövlətlərin yumşaq güc siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri hesab olunur və Azərbaycan ilə Qırğızıstan ortaq tarix, dil, mədəniyyət və mənəvi dəyərlər əsasında uğurlu əməkdaşlıq modeli formalaşdırırlar.
Səfərin əlamətdar hadisələrindən biri də Prezident cənab İlham Əliyevin Qırğızıstan Respublikasının ən ali dövlət mükafatlarından sayılan I dərəcəli “Manas” ordeni ilə təltif edilməsi oldu. Bu yüksək mükafat iki ölkə arasında dostluğun, qarşılıqlı hörmətin və strateji tərəfdaşlığın yüksək səviyyəsinin ifadəsi olmaqla yanaşı, dövlətlərarası münasibətlərin mənəvi əsaslarının da möhkəm olduğunu nümayiş etdirdi.
Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana dövlət səfəri yalnız Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərinin inkişafına deyil, ümumilikdə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əməkdaşlığının genişlənməsinə də mühüm töhfə verir. Qarşılıqlı etimad, ortaq maraqlar və strateji baxış əsasında qurulan bu münasibətlər yaxın gələcəkdə yeni iqtisadi layihələrin reallaşmasına, nəqliyyat-kommunikasiya marşrutlarının inkişafına və mühüm siyasi təşəbbüslərin həyata keçirilməsinə əlverişli zəmin yaradacaq. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə güclənən tərəfdaşlığı ölkəmizin Avrasiyanın mühüm geosiyasi və geoiqtisadi mərkəzlərindən biri kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirəcək, Türk dünyasının birliyinin güclənməsinə və regionda dayanıqlı inkişafın təmin edilməsinə əhəmiyyətli töhfə verəcəkdir.