Xəbərlər
Diplomatik münasibətlərdə yeni mərhələ
Daşqın Mikayılov
YAP Şəki rayon təşkilatının sədri
Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manet oktyabrın 12-də Azərbaycan Respublikasına səfərə gəlmiş və Prezident İlham Əliyevlə görüşmüşdür. Səfər çərçivəsində Azərbaycan Respublikası ilə Kamboca Krallığı arasında imzalanmış sənədlərin Prezident İlham Əliyevin və Baş nazir Hun Manetin iştirakı ilə mübadiləsi mərasimi olmuş, liderlər mətbuata bəyanatlarla çıxış etmişlər.
Prezidentin bəyanatında qeyd olunan mühüm məqamlardan biri iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin hazırda aşağı səviyyədə olması və bu vəziyyətin dəyişdirilməsi üçün konkret addımların atılmasının vacibliyi olmuşdur. Coğrafi məsafə və qarşılıqlı bazarlar haqqında məlumatın məhdudluğu əməkdaşlığın genişlənməsini çətinləşdirən amillər kimi göstərilsə də, müasir kommunikasiya vasitələri, biznes əlaqələri və iqtisadi diplomatiya bu maneələrin aradan qaldırılması üçün geniş imkanlar yaradır. Məhz bu səbəbdən Azərbaycan və Kamboca şirkətlərinin iştirakı ilə keçirilən biznes forumu qarşılıqlı iqtisadi maraqların müəyyənləşdirilməsi və yeni tərəfdaşlıqların qurulması baxımından əhəmiyyət daşıyır.
Səfər çərçivəsində ticarət və investisiya əməkdaşlığının praktiki məsələləri ilə məşğul olacaq birgə işçi qrupunun yaradılması barədə razılıq əldə edilməsi xüsusi qeyd olunmalıdır. Bu mexanizm iqtisadi əlaqələrin inkişafına sistemli yanaşmanı təmin etmək, sahibkarların qarşılaşdığı məsələləri araşdırmaq və qarşılıqlı faydalı layihələri müəyyənləşdirmək baxımından əhəmiyyətlidir. Sənaye sahələrində birgə istehsal müəssisələrinin yaradılması, turizm, təhsil, nəqliyyat və rəqəmsal transformasiya istiqamətlərində əməkdaşlığın genişləndirilməsi də müzakirə olunan perspektivlər sırasındadır.
Kamboca ilə iqtisadi əlaqələrin inkişafı Azərbaycanın yeni bazarlara çıxış imkanlarının genişləndirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. Avropa ilə Asiya arasında mühüm nəqliyyat və logistika mövqeyinə malik olan Azərbaycan müxtəlif regionlar arasında iqtisadi bağlantıların inkişafına töhfə verir. Kambocanın Cənub-Şərqi Asiyada yerləşməsi isə iki ölkənin iqtisadi potensialını bir-birini tamamlayan istiqamətlərdə əlaqələndirmək üçün imkanlar yaradır. Bu imkanların reallaşdırılması üçün sahibkarlar arasında birbaşa təmasların artırılması, məhsul və xidmətlər barədə məlumat mübadiləsinin genişləndirilməsi, qarşılıqlı biznes missiyalarının təşkili və investisiya layihələrinin təşviqi vacibdir.
İkitərəfli münasibətlərin mühüm istiqamətlərindən biri də parlamentlərarası əməkdaşlıqdır. Prezident İlham Əliyevin “Parlamentlərarası əlaqələrdə də yüksək həmrəylik nümayiş etdirilir” fikri bu sahədə formalaşmış qarşılıqlı münasibətlərin əhəmiyyətini ifadə edir. Hər iki ölkənin parlamentlərində dostluq qruplarının fəaliyyət göstərməsi siyasi dialoqun institusional əsaslarını gücləndirir, qanunvericilik orqanları arasında təcrübə mübadiləsinə və qarşılıqlı anlaşmanın dərinləşməsinə şərait yaradır.
Kambocanın dəstəyi ilə Azərbaycanın ASEAN Parlamentlərarası Assambleyasında müşahidəçi statusu əldə etməsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu dəstək Azərbaycanın Cənub-Şərqi Asiya ölkələri ilə əlaqələrini genişləndirmək səyləri baxımından mühüm amildir. Parlament diplomatiyası yalnız ikitərəfli münasibətlərin deyil, həm də beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığın inkişafına xidmət edir. Qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi, ortaq maraqların müəyyənləşdirilməsi və regional məsələlər üzrə dialoqun genişləndirilməsi bu əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindəndir.
Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin inkişafında təhsil və humanitar əlaqələr də xüsusi yer tutur. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında Sovet dövründə yüzlərlə kambocalı tələbənin Azərbaycanda təhsil alması xatırladıldı. Bu tarixi təcrübənin yenidən canlandırılması, tələbə mübadiləsinin genişləndirilməsi və qarşılıqlı təhsil imkanlarının yaradılması iki xalq arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə töhfə verə bilər. Kambocanın Baş naziri Hun Manet də Azərbaycan hökumətinə ölkəsinə, xüsusilə təhsil sahəsində göstərilən dəstəyə görə minnətdarlığını ifadə etdi və bu əməkdaşlığın gələcəkdə digər sahələrə də şamil olunacağına ümidvar olduğunu bildirdi.
Bununla yanaşı, Azərbaycan və Kambocanı birləşdirən məsələlər yalnız iqtisadi və diplomatik münasibətlərlə məhdudlaşmır. Prezident İlham Əliyev hər iki ölkənin üzləşdiyi mina probleminə də toxunaraq təcrübə, bilik və praktiki bacarıqların mübadiləsinin, eləcə də birgə təlimlərin əhəmiyyətini vurğuladı. Bu istiqamətdə əməkdaşlıq humanitar təhlükəsizliyin təmin olunmasına və minaların yaratdığı risklərin azaldılması üzrə təcrübənin paylaşılmasına xidmət edə bilər.
Beləliklə, oktyabrın 12-də Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana səfəri ikitərəfli münasibətlərin gələcək inkişafı üçün yeni imkanları gündəmə gətirdi. Prezident İlham Əliyevin ticarət və sərmayə qoyuluşu sahəsində konkret işlərin müəyyənləşdirilməsinə dair fikri, parlamentlərarası əlaqələrdə həmrəyliyin vurğulanması və iqtisadi əməkdaşlıq üçün birgə mexanizmlərin yaradılması səfərin əsas nəticələrini səciyyələndirir. İndi qarşıda duran başlıca vəzifə əldə olunmuş razılaşmaların ardıcıl icrasını təmin etmək, siyasi dialoqu real iqtisadi nəticələrlə möhkəmləndirmək və biznes dairələri arasında davamlı tərəfdaşlıq qurmaqdır.