YENİ AZƏRBAYCAN PARTİYASI

Təvəkkül Əliyev

YAP Şuşa rayon təşkilatının sədri

Azərbaycanın xarici siyasətində Asiya dövlətləri ilə əlaqələrin inkişaf etdirilməsi mühüm istiqamətlərdən biri kimi çıxış edir. Bu siyasət ölkəmizin beynəlxalq tərəfdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edir. Cənub-Şərqi Asiyanın dövlətləri ilə münasibətlərin möhkəmləndirilməsi Azərbaycanın diplomatik fəaliyyətində xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Kamboca Krallığı ilə əlaqələrin inkişafı diqqət çəkən məsələlərdəndir. İki ölkə arasında coğrafi məsafənin böyük olmasına baxmayaraq, siyasi dialoq ardıcıl şəkildə inkişaf edir. Qarşılıqlı maraqlar münasibətlərin yeni istiqamətlər üzrə genişləndirilməsinə zəmin yaradır. Kambocanın Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana səfəri də bu əməkdaşlığın gələcək inkişafı baxımından əlamətdar hadisədir.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin dəvəti ilə həyata keçirilən səfər iki ölkə arasında yüksək səviyyəli siyasi təmasların davamı kimi qiymətləndirilə bilər. Səfər çərçivəsində keçirilən görüşlər qarşılıqlı münasibətlərin müxtəlif aspektlərini əhatə edib. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Baş nazir Hun Manet həm məhdud, həm də geniş tərkibdə müzakirələr aparıblar. Görüşlər zamanı mövcud əməkdaşlığın vəziyyəti və gələcək inkişaf perspektivləri nəzərdən keçirilib. Tərəflər ikitərəfli münasibətlərin daha da dərinləşdirilməsində maraqlı olduqlarını nümayiş etdiriblər. Səfərin proqramına sənədlərin mübadiləsi mərasimi də daxil olub. Baş tutan təmaslar Azərbaycan-Kamboca əlaqələrinin siyasi məzmununu daha da zənginləşdirib.

Azərbaycan ilə Kamboca arasında diplomatik münasibətlər 28 dekabr 1994-cü ildə qurulub. Ötən dövr ərzində iki ölkə arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsi istiqamətində müəyyən təcrübə formalaşıb. Xarici işlər nazirlikləri arasında dörd raund siyasi məsləhətləşmələrin keçirilməsi bu prosesin mühüm göstəricisidir. Belə məsləhətləşmələr tərəflərə beynəlxalq məsələlər üzrə mövqelərini müzakirə etmək imkanı yaradır. Diplomatik əlaqələrin inkişafı qarşılıqlı etimadın qorunması baxımından da əhəmiyyətlidir. Kambocanın əvvəlki Baş naziri Hun Senin 2014-cü ildə Azərbaycana səfəri ikitərəfli münasibətlərin tarixində xüsusi yer tutur. Həmin səfər sonrakı əməkdaşlıq üçün mühüm siyasi zəmin formalaşdırıb.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev mətbuata bəyanatında iki ölkə arasındakı siyasi münasibətləri güclü tərəfdaşlıq nümunəsi kimi səciyyələndirib. Bu yanaşma Azərbaycanın Kamboca ilə əlaqələrə verdiyi önəmi göstərir. Dövlətlər arasında dostluq münasibətlərinin möhkəmlənməsi müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın inkişafını asanlaşdırır. Siyasi dialoqun davamlı olması qarşılıqlı maraqların daha ətraflı öyrənilməsinə imkan verir. Tərəflərin bir-birinə münasibətdə nümayiş etdirdiyi konstruktiv mövqe gələcək təşəbbüslər üçün əlverişli şərait yaradır. Münasibətlərin yalnız siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmaması, konkret layihələrlə zənginləşdirilməsi də vacibdir. Bu baxımdan son səfər əməkdaşlığın praktiki nəticələrə yönəldilməsi üçün yeni imkanlar açır.

İki ölkə arasında parlamentlərarası münasibətlər də əməkdaşlığın inkişafında mühüm rol oynayır. Azərbaycan və Kamboca parlamentlərində dostluq qruplarının fəaliyyət göstərməsi əlaqələrin institusional əsaslarını gücləndirir. Bu qruplar qanunvericilik orqanları arasında təcrübə mübadiləsinə şərait yaradır. Parlament təmasları dövlətlər arasında qarşılıqlı anlaşmanın genişlənməsinə də töhfə verir. Kambocanın dəstəyi ilə Azərbaycanın ASEAN Parlamentlərarası Assambleyasında müşahidəçi statusu əldə etməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu hadisə Azərbaycanın Cənub-Şərqi Asiya ilə əlaqələrini inkişaf etdirmək niyyətini əks etdirir. Parlament diplomatiyası gələcəkdə yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsinə kömək edə bilər.

Humanitar sahə Azərbaycan-Kamboca münasibətlərinin perspektivli istiqamətlərindən biri hesab olunur. Keçmiş Sovet İttifaqı dövründə yüzlərlə kambocalı tələbənin Azərbaycanda təhsil alması iki xalq arasında tarixi təhsil əlaqələrinin mövcudluğunu göstərir. Bu təcrübənin yenidən canlandırılması qarşılıqlı anlaşmanın dərinləşməsinə şərait yarada bilər. Səfər çərçivəsində ADA Universiteti ilə Kambocanın Diplomatiya və Beynəlxalq Əlaqələr Milli İnstitutu arasında əməkdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumunun mübadiləsi mühüm addımdır. Sənəd ali təhsil və diplomatik hazırlıq sahəsində yeni təmasların inkişafına imkan yaradır. Tələbə və mütəxəssis mübadiləsi gələcək əməkdaşlığın daha geniş sosial əsaslara söykənməsinə kömək edə bilər. Humanitar əlaqələrin güclənməsi dövlətlərarası münasibətlərin uzunmüddətli inkişafını dəstəkləyir.

İqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi də Azərbaycan-Kamboca münasibətlərinin qarşısında duran əsas vəzifələrdəndir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ticarət və sərmayə qoyuluşu sahələrində mövcud imkanların araşdırılmasının vacibliyini vurğulayıb. Bu məqsədlə ticarət və investisiya əməkdaşlığının praktiki məsələləri ilə məşğul olacaq birgə işçi qrupunun yaradılması barədə razılıq əldə olunub. Belə mexanizm biznes dairələri arasında əlaqələrin inkişafına kömək edə bilər. “ASAN xidmət” modelinə Kambocada göstərilən maraq da Azərbaycanın təcrübəsinin beynəlxalq səviyyədə paylaşılması baxımından diqqətəlayiqdir. BMT, Qoşulmama Hərəkatı və AQEM çərçivəsində əməkdaşlıq isə münasibətlərin çoxtərəfli istiqamətini tamamlayır. Bütün bu amillər Azərbaycan-Kamboca tərəfdaşlığının gələcəkdə daha geniş məzmun qazanacağına əsas verir.