Xəbərlər
Azərbaycan iqtisadiyyatının yeni inkişaf mərhələsi
Natiq Quluzadə
YAP Zəngilan rayon təşkilatının sədri
Azərbaycanın son onilliklər ərzində əldə etdiyi iqtisadi nailiyyətlər ölkənin gələcək inkişafı üçün möhkəm zəmin formalaşdırıb. II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycanın qarşıdakı dövrdə iqtisadi inkişafının əsas istiqamətlərini, mövcud imkanları və yeni investisiya perspektivlərini bir daha diqqətə çatdırıb. Bu yanaşmanın əsasını formalaşmış iqtisadi potensialın qorunması ilə yanaşı, qeyri-neft sektorunun imkanlarının daha geniş şəkildə reallaşdırılması təşkil edir.
Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişafında bərpaolunan enerji xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Xəzərin Azərbaycan sektorunda mövcud olan böyük enerji potensialı, eləcə də quruda yaradılan günəş və külək elektrik stansiyaları bu sahənin geniş imkanlarını nümayiş etdirir. Qarşıdakı illərdə bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişaf etdirilməsi elektrik istehsalında təbii qazdan istifadənin optimallaşdırılmasına və əldə olunan qaz resurslarının daha böyük hissəsinin ixraca yönəldilməsinə imkan yarada bilər. Beləliklə, enerji keçidi yalnız ekoloji məqsədlərlə deyil, həm də iqtisadi səmərəlilik və yeni ixrac imkanları baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Nəqliyyat və logistika da Azərbaycanın iqtisadi mövqeyini gücləndirən əsas istiqamətlərdəndir. Dəmir yollarına, limanlara, avtomobil yollarına və hava nəqliyyatına yatırılan investisiyalar ölkənin tranzit imkanlarını genişləndirib. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərində Azərbaycanın fəal iştirakı ölkənin beynəlxalq ticarət və təchizat zəncirlərində rolunu artırır. Regional dövlətlərlə inkişaf etdirilən iqtisadi və nəqliyyat əlaqələri Azərbaycanın yeni tranzit imkanlarının formalaşmasına əlavə şərait yaradır.
Enerji sahəsində gələcək perspektivlər də yalnız ənənəvi enerji ixracı ilə məhdudlaşmır. Mərkəzi Asiyanı Azərbaycan və Avropa ilə əlaqələndirəcək enerji layihələri, sualtı elektrik kabelinin çəkilməsi, yeni elektrik ötürücü xətlərin və enerji saxlanc sistemlərinin yaradılması regional əməkdaşlığın genişlənməsi baxımından mühüm imkanlar açır. Eyni zamanda, artan enerji potensialı rəqəmsal texnologiyaların, məlumat mərkəzlərinin və süni intellekt əsaslı infrastrukturun inkişafına da yeni imkanlar yarada bilər. Bu baxımdan Azərbaycanın enerji potensialı rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı ilə paralel şəkildə yeni iqtisadi dəyər formalaşdırmaq imkanına malikdir.
İqtisadi inkişafın davamlılığı isə yalnız maliyyə və enerji resurslarından deyil, insan kapitalından da asılıdır. Xaricdə təhsil proqramları, müasir bilik və bacarıqlara malik mütəxəssislərin hazırlanması, kibertəhlükəsizlik və digər texnoloji istiqamətlər üzrə həyata keçirilən layihələr ölkənin kadr potensialının gücləndirilməsinə xidmət edir. Neft-qaz sənayesində yerli mütəxəssislərin rolunun artması insan kapitalına yönəlmiş siyasətin əhəmiyyətini göstərən nümunələrdən biridir. Eyni yanaşmanın rəqəmsal iqtisadiyyat və yeni texnologiyalar sahəsində davam etdirilməsi Azərbaycanın innovasiya imkanlarını genişləndirə bilər.
Azərbaycanın investisiya cəlbediciliyində iqtisadi sabitliklə yanaşı, uzunmüddətli əməkdaşlıq və müqavilə öhdəliklərinə sadiqlik də mühüm amil kimi çıxış edir. Uzun illər əvvəl imzalanmış enerji müqavilələrinin şərtlərinin qorunması bu istiqamətdə formalaşmış etimadın əsas göstəricilərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər. Beynəlxalq investisiya forumları isə ölkənin iqtisadi potensialının təqdim edilməsi, investorlarla birbaşa dialoqun genişləndirilməsi və yeni əməkdaşlıq imkanlarının müzakirəsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Ümumilikdə, Azərbaycanın qarşıdakı dövr üçün iqtisadi inkişaf modeli enerji, nəqliyyat, sənaye, rəqəmsallaşma, innovasiya və insan kapitalının bir-birini tamamlamasına əsaslanır. Ölkənin formalaşdırdığı iqtisadi potensial və həyata keçirilən infrastruktur layihələri yeni inkişaf imkanlarının reallaşdırılması üçün geniş baza yaradır. Bu prosesdə əsas məqsədlərdən biri iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, qeyri-neft sektorunun çəkisinin artırılması və Azərbaycanın regional iqtisadi əlaqələrdə mövqeyinin daha da gücləndirilməsidir.
Yeni iqtisadi reallıqlar Azərbaycanın qarşısında yalnız mövcud imkanları qorumaq deyil, həm də həmin imkanları yeni texnologiyalar, investisiyalar və regional əməkdaşlıq vasitəsilə daha böyük iqtisadi dəyərə çevirmək vəzifəsi qoyur. Bu baxımdan qarşıdakı mərhələ Azərbaycanın iqtisadi inkişafında yeni istiqamətlərin və yeni imkanların formalaşdığı dövr kimi xarakterizə olunur.