Xəbərlər
Strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələsi
Namiq Əhmədov
YAP Xəzər rayon təşkilatının sədri
Müasir dövrdə Azərbaycanın xarici siyasət kursu ölkənin beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirib. Xüsusilə son illərdə ölkəmizin əməkdaşlıq məkanı kimi formalaşması, beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməsi və dünya liderlərinin Azərbaycana artan səfərləri bu uğurların real göstəricisidir. Bu dinamika Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən çoxşaxəli və praqmatik xarici siyasətin məntiqi nəticəsi kimi qiymətləndirilir. Əgər əvvəlki dövrlərdə Azərbaycan həqiqətlərinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması əsasən xarici səfərlər vasitəsilə həyata keçirilirdisə, bu gün ölkəmizin özü beynəlxalq dialoq və əməkdaşlıq platformasına çevrilib.
Sabitlik, təhlükəsizlik və davamlı inkişaf mühiti Azərbaycanın nüfuzunu artırmaqla yanaşı, onu etibarlı tərəfdaş kimi ön plana çıxarır. Xüsusilə Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Zəfərdən sonra əməkdaşlıq coğrafiyasının genişlənməsi bu prosesə yeni məzmun qazandırıb. Diqqət çəkən mühüm tendensiyalardan biri diplomatik fəallığın artıq yalnız paytaxt Bakı ilə məhdudlaşmamasıdır. Bu gün beynəlxalq tədbirlərin regionlarda, o cümlədən işğaldan azad edilmiş ərazilərdə keçirilməsi Azərbaycanın yeni reallıqlarını nümayiş etdirir. Qəbələ şəhərində keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər və beynəlxalq tədbirlər bu şəhərin artıq Bakı və Şuşa ilə yanaşı diplomatik mərkəz kimi formalaşdığını təsdiqləyir. Bu kontekstdə Çex Respublikasının Baş naziri Andrey Babişin Azərbaycana rəsmi səfəri xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Qəbələdə keçirilən görüşlər, mətbuata verilən bəyanatlar və təşkil olunan biznes forum iki ölkə arasında münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçdiyini göstərir. Səfər həm siyasi, həm iqtisadi, həm də strateji baxımdan geniş məzmun daşıyaraq əməkdaşlığın konkret istiqamətlərini müəyyənləşdirib.
Azərbaycan ilə Çexiya arasında münasibətlər uzunmüddətli tarixi və institusional əsaslara söykənir. Müstəqillik dövründə formalaşan bu əlaqələr zamanla strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. 2015-ci ildə imzalanmış Birgə Bəyannamə, hökumətlərarası komissiyanın fəaliyyəti və qarşılıqlı səfərlərin intensivliyi münasibətlərin sistemli və davamlı inkişaf etdiyini göstərir. Eyni zamanda, iki ölkənin beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində bir-birinə verdiyi dəstək siyasi etimadın yüksək səviyyəsini təsdiqləyir. Səfərin mühüm məqamlarından biri onun simvolik və siyasi məzmunudur. Çexiya Baş nazirinin Avropa İttifaqından kənara ilk rəsmi səfərini Azərbaycana etməsi ölkəmizin Avropa üçün artan əhəmiyyətinin göstəricisidir. Bu, Azərbaycanın enerji, nəqliyyat və təhlükəsizlik sahələrində etibarlı tərəfdaş kimi qəbul olunduğunu bir daha təsdiqləyir. Enerji sahəsi Azərbaycan-Çexiya əməkdaşlığının əsas istiqamətlərindən biri olaraq qalır. Azərbaycan uzun illərdir Avropa üçün etibarlı enerji təminatçısı kimi çıxış edir və bu rol getdikcə daha da güclənir. Hazırda Azərbaycan qazının bir sıra Avropa ölkələrinə ixracı, enerji marşrutlarının şaxələndirilməsi və enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında oynadığı rol ölkəmizin strateji əhəmiyyətini artırır. Çexiya ilə əməkdaşlıq da bu kontekstdə yeni perspektivlər açır.
Bununla yanaşı, tərəflər enerji sahəsindən kənarda da əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində fəal addımlar atır. Sənaye, yüksək texnologiyalar, nəqliyyat, logistika və müdafiə sənayesi kimi sahələrdə birgə layihələrin həyata keçirilməsi imkanları müzakirə olunur. Xüsusilə müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlığın yeni mərhələyə keçməsi texnologiya transferi və birgə istehsal imkanlarının formalaşması baxımından diqqətəlayiqdir. İqtisadi əməkdaşlıq səfərin əsas istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir. Ticarət dövriyyəsinin artması, investisiya mühitinin əlverişliliyi və biznes dairələri arasında birbaşa əlaqələrin genişlənməsi bu münasibətlərin praktik məzmununu gücləndirir. Qəbələdə keçirilən Azərbaycan-Çexiya biznes forumu yeni tərəfdaşlıqların qurulmasına və mövcud iqtisadi əlaqələrin dərinləşdirilməsinə mühüm töhfə verib. Azərbaycanın nəqliyyat və logistika imkanları da əməkdaşlığın genişlənməsi üçün mühüm zəmin yaradır. Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizi və Orta Dəhliz çərçivəsində həyata keçirilən layihələr ölkəmizi regionun əsas tranzit mərkəzlərindən birinə çevirib. Bu baxımdan Çexiya ilə əməkdaşlıq Avropa ilə Asiya arasında yeni iqtisadi körpülərin formalaşmasına xidmət edə bilər. Eyni zamanda, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri də xarici tərəfdaşlar üçün yeni investisiya imkanları yaradır. Bu istiqamətdə Çexiya şirkətlərinin iştirakı əməkdaşlığın coğrafiyasını və məzmununu daha da genişləndirə bilər.
Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycan ilə Çexiya arasında münasibətlər artıq ənənəvi əməkdaşlıq çərçivəsini aşaraq strateji və çoxşaxəli tərəfdaşlıq modelinə çevrilib. Siyasi dialoqun intensivliyi, iqtisadi əlaqələrin konkret layihələrlə zənginləşməsi və qarşılıqlı etimadın güclənməsi bu münasibətlərin dayanıqlı inkişafını təmin edən əsas amillərdir.
Nəticə etibarilə, Çexiya Baş nazirinin Azərbaycana səfəri yalnız ikitərəfli münasibətlər baxımından deyil, həm də Azərbaycanın Avropa məkanında artan rolunun təsdiqi kimi qiymətləndirilə bilər. Bu səfər ölkəmizin beynəlxalq sistemdə müstəqil, etibarlı və təsirli aktor kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirir və gələcəkdə qarşılıqlı faydaya əsaslanan uzunmüddətli əməkdaşlıq üçün geniş perspektivlər açır.