Xəbərlər
Ölkələrin gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən qlobal dialoq platforması
Malik Mirzəyev
YAP Lerik rayon təşkilatının sədri
Müasir dövrdə urbanizasiya dünya miqyasında ən sürətli inkişaf edən proseslərdən biridir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının məlumatlarına əsasən, dünya əhalisinin böyük hissəsi artıq şəhərlərdə yaşayır və yaxın onilliklərdə bu göstəricinin daha da artacağı gözlənilir. Şəhərlərin sürətli böyüməsi isə yeni çağırışlar yaradır. Ətraf mühitin qorunması, nəqliyyat sistemlərinin təkmilləşdirilməsi, sosial bərabərlik, enerji təhlükəsizliyi, mənzil təminatı və iqlim dəyişiklikləri ilə mübarizə kimi məsələlər artıq qlobal gündəliyin əsas hissəsinə çevrilib. Belə bir şəraitdə BMT-nin təşkil etdiyi Ümumdünya Şəhərsalma Forumu (World Urban Forum – WUF) beynəlxalq əməkdaşlıq baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın bu mötəbər tədbirin 13-cü sessiyasına ev sahibliyi etməsi ölkənin beynəlxalq nüfuzunun artmasının, regional liderliyinin və dayanıqlı inkişaf strategiyasının mühüm göstəricisidir. Forum yalnız şəhərsalma məsələlərinin müzakirə olunduğu platforma deyil, həm də ölkələrin gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən qlobal dialoq məkanıdır.
2026-cı il mayın 18-də Bakı şəhərində BMT-nin Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasının (WUF13) rəsmi açılış mərasimi keçirilib. Tədbirdə çıxış edən Prezident İlham Əliyev forumun qlobal əhəmiyyətini vurğulayaraq urbanizasiya, dayanıqlı inkişaf və müasir şəhər idarəçiliyi sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığın vacibliyinə diqqət çəkib.
Ölkə başçısı çıxışında Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi genişmiqyaslı quruculuq və yenidənqurma layihələrindən bəhs edib, xüsusilə azad edilmiş ərazilərdə tətbiq olunan “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” konsepsiyalarının müasir urbanizasiya modelinin nümunəsi olduğunu qeyd edib. Dövlətimizin başçısı bildirib ki, həmin ərazilərdə aparılan bərpa işləri dayanıqlı inkişaf prinsiplərinə, yaşıl enerji texnologiyalarına və rəqəmsal idarəetmə sistemlərinə əsaslanır. Forumun Azərbaycanda keçirilməsinin əhəmiyyətinə toxunan dövlət başçısı bunun ölkənin beynəlxalq nüfuzunun göstəricisi olduğunu bildirib və WUF13-ün müxtəlif ölkələr arasında təcrübə mübadiləsi, yeni əməkdaşlıq imkanlarının formalaşdırılması və qlobal urbanizasiya problemlərinin həlli baxımından mühüm platforma rolunu oynadığını qeyd edib.
Forum urban inkişafın yalnız memarlıq və tikinti məsələləri ilə məhdudlaşmadığını, eyni zamanda rəqəmsal iqtisadiyyat, innovasiya və texnoloji idarəetmə ilə sıx bağlı olduğunu nümayiş etdirir. Müasir şəhərlərin inkişafı artıq təkcə yeni binaların və infrastrukturun qurulması ilə ölçülmür. Bu proses rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi, məlumat əsaslı idarəetmə sistemlərinin yaradılması, “ağıllı şəhər” konsepsiyalarının genişləndirilməsi və vətəndaşlara təqdim olunan xidmətlərin keyfiyyətinin artırılması kimi mühüm istiqamətləri də əhatə edir. Bu baxımdan forum şəhərlərin gələcəyinin innovativ yanaşmalar üzərində qurulduğunu bir daha göstərir. Süni intellekt, böyük məlumat bazaları, rəqəmsal nəqliyyat sistemləri, elektron hökumət xidmətləri və ekoloji monitorinq texnologiyaları urban inkişafın əsas elementlərinə çevrilib. Belə texnoloji həllər şəhər idarəçiliyində operativliyi artırır, resurslardan daha səmərəli istifadəyə imkan yaradır və insanların həyat keyfiyyətini yüksəldir.
Eyni zamanda forum çərçivəsində rəqəmsal iqtisadiyyatın şəhər inkişafına təsiri xüsusi diqqət mərkəzində saxlanılır. Rəqəmsal transformasiya yeni iş yerlərinin yaradılması, innovativ sahibkarlığın inkişafı və iqtisadi rəqabət qabiliyyətinin gücləndirilməsi baxımından mühüm rol oynayır. Bu isə şəhərlərin yalnız fiziki baxımdan deyil, iqtisadi və sosial cəhətdən də dayanıqlı inkişafına şərait yaradır. Azərbaycanın da son illərdə həyata keçirdiyi “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” layihələri, rəqəmsal idarəetmə mexanizmlərinin tətbiqi və innovativ texnologiyalara yönəlmiş dövlət siyasəti forumun əsas məqsədləri ilə uzlaşır. Bu təşəbbüslər ölkənin müasir urbanizasiya prosesində qabaqcıl yanaşmaları mənimsədiyini və qlobal inkişaf tendensiyalarına uyğun addımlar atdığını göstərir.
BMT-nin Azərbaycanın ev sahibliyi ilə keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası qlobal urbanizasiya məsələlərinin müzakirəsi baxımından son dərəcə mühüm hadisədir. Forum yalnız şəhərlərin gələcəyinə dair strateji baxış formalaşdırmır, həm də dövlətlər arasında əməkdaşlığı gücləndirir.
Azərbaycan üçün isə bu tədbir beynəlxalq nüfuzun artması, dayanıqlı inkişaf siyasətinin nümayiş etdirilməsi və xüsusilə Qarabağda həyata keçirilən yenidənqurma layihələrinin dünyaya təqdim olunması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Müasir dövrdə şəhərlər yalnız yaşayış məkanı deyil, həm də iqtisadi inkişafın, texnoloji tərəqqinin və sosial rifahın əsas mərkəzləridir. Bu baxımdan Ümumdünya Şəhərsalma Forumu gələcəyin şəhərlərini formalaşdırmaq üçün mühüm beynəlxalq platforma kimi çıxış edir.