YENİ AZƏRBAYCAN PARTİYASI

Nazimə Şamıyeva

YAP Füzuli rayon təşkilatının sədri

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində Azərbaycan Respublikası ilə İtaliya Respublikası arasında formalaşmış əməkdaşlıq qarşılıqlı maraqlar və beynəlxalq hüququn prinsipləri əsasında inkişaf edən, çoxşaxəli və strateji xarakter daşıyan tərəfdaşlıq kimi səciyyələnir. Bu münasibətlər siyasi, iqtisadi və humanitar sahələri əhatə etməklə yanaşı, Avropa ilə Cənubi Qafqaz regionu arasında əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynayır.

1992-ci ildən etibarən qurulan diplomatik əlaqələr zaman keçdikcə formal münasibətlərdən çıxaraq, qarşılıqlı etimadın dərin qatlarına nüfuz edən siyasi dialoq platformasına çevrilmişdir. Bu münasibətlərdə diqqət çəkən əsas məqam ondan ibarətdir ki, tərəflər əməkdaşlığı yalnız mövcud reallıqlara uyğun deyil, həm də gələcək geosiyasi çağırışları nəzərə alaraq formalaşdırırlar. Bu isə əlaqələrə statik deyil, dinamik və çevik xarakter qazandırır.

İtaliyanın Baş naziri Ciorgia Meloninin Azərbaycana həyata keçirdiyi son rəsmi səfər ikitərəfli münasibətlərin məntiqi davamı olmaqla yanaşı, onun yeni mərhələyə keçidinin siyasi manifesti kimi qiymətləndirilə bilər. Səfər zamanı aparılan danışıqlar yalnız cari əməkdaşlıq istiqamətlərinin müzakirəsi ilə məhdudlaşmamış, eyni zamanda tərəflərin qlobal enerji bazarındakı rolu, nəqliyyat dəhlizlərinin gələcəyi və Avrasiya məkanında formalaşan yeni iqtisadi arxitektura kimi mürəkkəb məsələləri də əhatə etmişdir. Bu görüşlər bir daha sübut etdi ki, Bakı və Roma arasında dialoq yalnız ikitərəfli deyil, həm də daha geniş coğrafi məkanın gələcəyinə təsir edən strateji məzmun daşıyır.

İqtisadi sahədə əməkdaşlıq isə bu münasibətlərin ən möhkəm dayaqlarından biri kimi çıxış edir. Xüsusilə enerji sektoru tərəfdaşlığın lokomotivi rolunu oynayaraq Azərbaycan qazını Avropanın enerji xəritəsində mühüm elementə çevirir. Bu prosesdə İtaliyanın rolu sadəcə istehlakçı kimi deyil, eyni zamanda enerji təhlükəsizliyinin təminatçılarından biri kimi formalaşır. Enerji əməkdaşlığı burada yalnız resurs mübadiləsi deyil, həm də qarşılıqlı etibara əsaslanan uzunmüddətli strateji öhdəlikdir. Bununla yanaşı, qeyri-enerji sahələrində formalaşan əməkdaşlıq münasibətlərin gələcək dayanıqlığını təmin edən əsas faktorlardan biri kimi çıxış edir. İtaliya texnologiya, dizayn və sənaye sahələrindəki təcrübəsini Azərbaycan bazarına gətirərək yeni inkişaf vektorları yaradır. Azərbaycan isə öz növbəsində, strateji coğrafi mövqeyini iqtisadi imkanlara çevirərək İtaliya üçün Şərqə açılan etibarlı qapı funksiyasını yerinə yetirir.

Mədəni-humanitar sahədə əməkdaşlıq isə bu münasibətlərə insani ölçü qazandırır. Tarixi yaddaşın, incəsənətin və estetik düşüncənin qarşılıqlı paylaşımı xalqlar arasında görünməz, lakin dayanıqlı bağlar formalaşdırır. Bu əlaqələr siyasi və iqtisadi tərəfdaşlığı tamamlayan, ona dərinlik və davamlılıq verən mühüm element kimi çıxış edir. Siyasi müstəvidə tərəflərin bir-birinin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə göstərdiyi hörmət münasibətlərin fundamental dayağını təşkil edir. Bu prinsipial yanaşma ikitərəfli əlaqələri təsadüfi maraqlar üzərində deyil, uzunmüddətli strateji baxış üzərində qurmağa imkan verir.

Azərbaycan Respublikası ilə İtaliya Respublikası arasında münasibətlər klassik diplomatik əməkdaşlıq çərçivəsini aşaraq, çoxsəviyyəli və gələcəyə yönəlmiş tərəfdaşlıq modelinə çevrilmişdir. Giorgia Meloni-nin Azərbaycana son səfəri isə bu modelin yalnız möhkəmləndiyini deyil, eyni zamanda yeni ideyalar və təşəbbüslərlə daha da zənginləşdiyini nümayiş etdirir. Bu münasibətlər artıq sadəcə iki ölkə arasında əlaqə deyil, müxtəlif maraqların harmonik şəkildə uzlaşdığı strateji sinerji məkanıdır.