Xəbərlər
Strateji tərəfdaşlığın parlaq nümunəsi
Mehriban Vəliyeva
Milli Məclisin deputatı
Prezident İlham Əliyevin aprelin 27-də Çex Respublikasının Baş naziri Andrey Babişin Azərbaycana səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçdiyini göstərir. Səfər çərçivəsində aparılan müzakirələr təkcə mövcud əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi deyil, həm də yeni strateji istiqamətlərin müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətli hesab olunur.
İlk növbədə, dövlət başçısının vurğuladığı kimi, Bakı və Praqa arasında siyasi dialoq artıq fəal və dinamik xarakter alıb. Bu, tərəflər arasında qarşılıqlı etimadın artdığını və münasibətlərin institusional əsaslarının möhkəmləndiyini göstərir. İlk görüşün məhsuldar keçməsi və geniş gündəliyi əhatə etməsi isə əməkdaşlığın sistemli şəkildə inkişaf etdirildiyini təsdiqləyir. Regional və qlobal məsələlər ətrafında fikir mübadiləsinin aparılması Azərbaycan–Çexiya əlaqələrinin təkcə ikitərəfli çərçivə ilə məhdudlaşmadığını, daha geniş geosiyasi kontekstdə də əhəmiyyət qazandığını ortaya qoyur. İqtisadi sahədə əməkdaşlıq xüsusi diqqət mərkəzində olub. Hazırda ticarət dövriyyəsinin 800 milyon dollardan artıq olması müsbət dinamikanı əks etdirsə də, struktur baxımından balanssızlıq qalmaqdadır.
Azərbaycan neftinin ixracının üstünlük təşkil etməsi tərəfləri iqtisadi əlaqələrin diversifikasiyasına sövq edir. Bu baxımdan, biznes-forumun keçirilməsi, Çexiyadan geniş iş adamları heyətinin Azərbaycana səfəri və konkret sərmayə layihələrinin müzakirəsi qarşıdakı dövrdə qeyri-neft sektorunda əməkdaşlığın genişlənəcəyinə işarədir. Bu, həm də Azərbaycanın iqtisadi şaxələndirmə strategiyasına uyğun gəlir. Energetika sahəsi isə ənənəvi olaraq tərəfdaşlığın əsas sütunlarından biri olaraq qalır. Azərbaycan neftinin Çexiyanın enerji balansında mühüm yer tutması və ölkəmizin Avropa üçün etibarlı enerji təchizatçısı kimi qəbul edilməsi Bakı–Praqa xəttində strateji əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan qazının 16 ölkəyə, o cümlədən Avropa İttifaqının 10 üzvünə ixracı ölkəmizin enerji diplomatiyasının uğurunu nümayiş etdirir. Çexiyaya qonşu ölkələrə qaz ixracı isə bu əməkdaşlığın dolayısı ilə Praqanın enerji təhlükəsizliyinə töhfə verdiyini göstərir. Bununla yanaşı, tərəflər energetika əməkdaşlığını daha geniş prizmadan qiymətləndirir. Söhbət təkcə resursların ixracından deyil, uzunmüddətli və çoxşaxəli enerji tərəfdaşlığından gedir. Bu yanaşma Avropanın enerji təhlükəsizliyi kontekstində Azərbaycanın rolunu daha da gücləndirir və Çexiya ilə münasibətləri strateji səviyyəyə yüksəldir. Müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıq diqqət çəkən istiqamətlərdəndir.
Uzun illərdir davam edən hərbi-texniki əməkdaşlıq artıq yeni mərhələyə – birgə istehsal və texnologiya mübadiləsi mərhələsinə keçməkdədir. Azərbaycanın müdafiə sənayesində yerli istehsalı genişləndirmək siyasəti Çexiyanın bu sahədəki təcrübəsi ilə uzlaşır və qarşılıqlı faydalı sinerji yaradır. Bu isə həm Azərbaycanın müdafiə potensialının güclənməsinə, həm də sənaye əməkdaşlığının dərinləşməsinə xidmət edir. Səfər çərçivəsində Hökumətlərarası Komissiyanın fəaliyyətinin aktivləşdirilməsi ilə bağlı razılıq əldə olunması da münasibətlərin institusional inkişafına əlavə təkan verəcək. Bu mexanizm müxtəlif sahələr üzrə əməkdaşlığın koordinasiyalı şəkildə genişləndirilməsi üçün mühüm platforma rolunu oynayır.
Ümumilikdə, Prezident İlham Əliyevin bəyanatı göstərir ki, Azərbaycan–Çexiya münasibətləri təkcə enerji əməkdaşlığı ilə məhdudlaşmır, siyasi, iqtisadi və sənaye sahələrini əhatə edən çoxşaxəli strateji tərəfdaşlığa doğru inkişaf edir. Mövcud dinamika və qarşılıqlı maraqlar fonunda bu əlaqələrin yaxın perspektivdə daha da genişlənəcəyi və dərinləşəcəyi gözlənilir.