Xəbərlər
Praktik və çoxşaxəli əməkdaşlıq
Tahir Mirkişili
Milli Məclisin deputatı
Azərbaycan və Latviya prezidentlərinin 22 aprel 2026-cı il tarixində Bakıda keçirilən görüşü və mətbuata verilən bəyanatlar iki ölkə arasında münasibətlərin yalnız formal diplomatik çərçivədən çıxaraq daha praktik və çoxşaxəli əməkdaşlıq mərhələsinə keçdiyini göstərir. Bu səfər xüsusilə siyasi dialoqun intensivləşməsi, iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi və regional təhlükəsizlik məsələləri üzrə koordinasiyanın gücləndirilməsi baxımından diqqət çəkir. İlk növbədə, Prezident cənab İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, Azərbaycan ilə Latviya arasında münasibətlər artıq möhkəm hüquqi baza üzərində qurulub. Doqquz il əvvəl imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Bəyannamə bu münasibətlərin institusional əsasını təşkil edir və tərəflərə əməkdaşlığı sistemli şəkildə inkişaf etdirmək imkanı yaradır. Bu sənədin mövcudluğu tərəflər arasında etimadın yüksək səviyyədə olduğunu və əlaqələrin təsadüfi deyil, uzunmüddətli strateji maraqlara əsaslandığını təsdiqləyir. Səfərin iqtisadi komponenti isə xüsusi önəm daşıyır. Şuşada keçirilmiş Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın iclası və Bakıda təşkil olunan biznes-forum göstərir ki, tərəflər iqtisadi əməkdaşlığı real layihələr və konkret investisiya təşəbbüsləri ilə dərinləşdirmək niyyətindədir. Prezidentin də qeyd etdiyi kimi, qarşılıqlı sərmayələrin təşviqi, birgə istehsalın qurulması və ticarət dövriyyəsinin artırılması əsas prioritetlərdəndir. Mövcud ticarət dövriyyəsinin mülayim səviyyədə qiymətləndirilməsi isə faktiki olaraq istifadə olunmamış potensialın hələ də böyük olduğunu göstərir. Bu kontekstdə, tərəflər arasında informasiya mübadiləsinin gücləndirilməsi barədə əldə olunan razılıq da strateji əhəmiyyət daşıyır. İnvestisiya imkanları, dövlət proqramları və bazar şəraiti barədə davamlı məlumat axını biznes subyektlərinin qərarvermə prosesini sürətləndirə və yeni layihələrin reallaşmasına təkan verə bilər. Azərbaycanın həm dövlət, həm də özəl sektorunun xarici investisiya təşəbbüslərinə açıq olması Latviya şirkətləri üçün də cəlbedici mühit formalaşdırır. Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq perspektivləri də diqqətəlayiqdir. Birbaşa uçuşların bərpası və ya genişləndirilməsi məsələsi yalnız turizm deyil, həm də biznes əlaqələrinin intensivləşməsi baxımından mühüm rol oynaya bilər. Xüsusilə mövcud qlobal logistika və enerji çağırışları fonunda Azərbaycanın aviasiya sektorunda sabitliyini qoruması əlavə üstünlük kimi qiymətləndirilə bilər. Humanitar və təhsil sahəsində əlaqələr də ikitərəfli münasibətlərin mühüm dayaqlarındandır. Latviyada təhsil alan 450-dən artıq azərbaycanlı tələbə gələcəkdə iki ölkə arasında insan körpüsü rolunu oynaya bilər. Bu faktor uzunmüddətli perspektivdə iqtisadi və mədəni inteqrasiyanı daha da dərinləşdirən sosial kapital kimi çıxış edir. Regional və beynəlxalq təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirəsi isə səfərin siyasi çəkisini artıran əsas məqamlardandır. Prezident cənab İlham Əliyevin Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində son dövrlərdə müşahidə olunan müsbət dinamika barədə verdiyi məlumatlar göstərir ki, Bakı regionda sülh gündəliyinin təşviqində fəal rol oynayır. De-fakto sülh şəraitinin formalaşması, ticarət əlaqələrinin başlaması və vətəndaş cəmiyyəti səviyyəsində dialoqun bərpası Cənubi Qafqazda yeni reallıqlar yaradır. Bu yanaşma həm də beynəlxalq ictimaiyyət üçün praktik nümunə kimi təqdim olunur: siyasi iradə və strateji baxış qarşıdurmanı əməkdaşlığa çevirə bilər. Latviya ilə əməkdaşlıq bu kontekstdə Azərbaycanın Avropa məkanı ilə əlaqələrinin şaxələndirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. Baltik regionu ilə tərəfdaşlıq, xüsusilə logistika, rəqəmsal iqtisadiyyat və enerji sahələrində yeni imkanlar açır. Bu isə Azərbaycanın Avropa ilə iqtisadi inteqrasiyasını dərinləşdirməklə yanaşı, onun geoiqtisadi rolunu da gücləndirir.
Ümumilikdə deyə bilərik ki, Latviya Prezidentinin Azərbaycana səfəri ikitərəfli münasibətlərdə keyfiyyətcə yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. Siyasi dialoqun yüksək səviyyəsi, iqtisadi əməkdaşlıq üçün mövcud potensial və regional məsələlərdə ortaq maraqlar bu tərəfdaşlığın gələcəkdə daha da möhkəmlənəcəyini göstərir. Əsas məsələ isə əldə olunan razılaşmaların konkret layihələrə və praktik nəticələrə çevrilməsidir ki, bu da artıq formalaşan siyasi iradənin real sınağı olacaq.