Xəbərlər
Siyasi-iqtisadi əlaqələrdə yüksələn dinamika
Ülvi Fərzəliyev
YAP Neftçala rayon təşkilatının sədri
Cənubi Qafqazda formalaşan yeni geosiyasi reallıqlar fonunda Azərbaycan ilə Gürcüstan arasında münasibətlər artıq təkcə ikitərəfli əməkdaşlıq müstəvisində deyil, daha geniş regional və beynəlxalq kontekstdə strateji əhəmiyyət kəsb edən bir model kimi çıxış edir. Prezident İlham Əliyev-in 2026-cı il aprelin 6-da Gürcüstana səfəri zamanı səsləndirdiyi fikirlər bir daha təsdiq edir ki, bu münasibətlər qarşılıqlı etimada, dəyişməz siyasi iradəyə və ortaq strateji maraqlara əsaslanaraq regionun gələcək geosiyasi arxitekturasını müəyyən edən əsas amillərdən birinə çevrilmişdir.
Azərbaycan–Gürcüstan münasibətlərinin kökləri dərin tarixi əsaslara söykənir. Hələ XX əsrin əvvəllərində hər iki xalqın müstəqil dövlət quruculuğu təcrübəsi dövründə qarşılıqlı əməkdaşlıq və siyasi dəstək mövcud olmuşdur. 1918–1920-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və Gürcüstan Demokratik Respublikası arasında qurulan münasibətlər regionda ilk müasir dövlətlərarası əməkdaşlıq nümunələrindən biri idi. Bu tarixi ənənə Sovet dövründən sonra da öz davamını tapmış və 18 noyabr 1992-ci ildə diplomatik münasibətlərin rəsmi şəkildə qurulması ilə yeni mərhələyə qədəm qoymuşdur.
Məhz bu tarixdən etibarən iki ölkə arasında münasibətlər sistemli şəkildə inkişaf etmiş, hüquqi baza ardıcıl olaraq möhkəmləndirilmişdir. Bu günə qədər Azərbaycan və Gürcüstan arasında müxtəlif sahələri əhatə edən 119 ikitərəfli sənəd imzalanmışdır ki, bu da əməkdaşlığın institusional və davamlı xarakter daşıdığını göstərir. İki ölkə arasında münasibətlər siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat-logistika, humanitar əlaqələr və digər sahələri əhatə edən geniş spektr üzrə inkişaf edir.
Azərbaycan və Gürcüstan arasında yüksək səviyyəli siyasi dialoq bu əməkdaşlığın əsas dayaqlarından biridir. Son illər ərzində qarşılıqlı səfərlərin intensivliyi, hökumətlərarası komissiyaların fəaliyyəti və müxtəlif platformalarda aparılan müzakirələr əlaqələrin dinamik inkişafını təmin edir. Prezident İlham Əliyevin Tbilisidə verdiyi bəyanatda vurğuladığı kimi, Azərbaycan və Gürcüstan arasında münasibətlər yüksək səviyyəli qarşılıqlı etimad və dostluq üzərində qurulub və bu münasibətlər gələcəkdə də inamla inkişaf edəcək.
Azərbaycan–Gürcüstan tərəfdaşlığının geosiyasi əhəmiyyətini müəyyən edən əsas istiqamətlərdən biri enerji və nəqliyyat sahəsində həyata keçirilən irimiqyaslı layihələrdir. Bu layihələr təkcə iki ölkənin deyil, bütövlükdə Avrasiya məkanının iqtisadi və enerji xəritəsini dəyişdirən təşəbbüslər kimi çıxış edir.
Belə ki, Bakı–Tbilisi–Ceyhan əsas ixrac neft kəməri 2006-cı ildə istismara verilərək Xəzər hövzəsinin enerji resurslarının dünya bazarlarına çıxarılmasında yeni mərhələ açmışdır. Ardınca Bakı–Tbilisi–Ərzurum qaz kəməri və daha sonra Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi reallaşdırılmışdır. Bu dəhliz vasitəsilə Azərbaycan qazı Gürcüstan üzərindən Türkiyəyə və Avropaya nəql edilir ki, bu da Avropanın enerji təhlükəsizliyinin şaxələndirilməsində mühüm rol oynayır.
Eyni zamanda, 2017-ci ildə istifadəyə verilmiş Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu xətti Şərq ilə Qərb arasında ən qısa və effektiv nəqliyyat marşrutlarından biri kimi çıxış edir. Bu layihə Orta Dəhlizin əsas sütunlarından biri olmaqla yükdaşımaların həcminin və regionun tranzit potensialının yüksəlməsinə şərait yaradır. Son illərdə bu marşrut üzrə daşımaların həcminin dəfələrlə artması Azərbaycan–Gürcüstan əməkdaşlığının praktiki nəticələrini aydın şəkildə nümayiş etdirir. Prezident İlham Əliyevin Gürcüstana sonuncu səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanatda da qeyd olunduğu kimi, hazırda Orta Dəhlizin inkişafı, tranzit imkanlarının genişləndirilməsi və logistika infrastrukturunun modernləşdirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılır. Bu isə Azərbaycan və Gürcüstanı qlobal ticarət marşrutlarının ayrılmaz hissəsinə çevirir və onların geosiyasi əhəmiyyətini daha da artırır.
İki ölkə arasında əməkdaşlığın mühüm aspektlərindən biri də beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstəkdir. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, Azərbaycan və Gürcüstan bütün beynəlxalq platformalarda bir-birinin suverenliyini və ərazi bütövlüyünü ardıcıl şəkildə dəstəkləyir. Bu qarşılıqlı həmrəylik regionda sabitliyin möhkəmləndirilməsinə xidmət etməklə yanaşı, beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanan əməkdaşlıq modelinin formalaşmasına da töhfə verir. Bu kontekstdə xüsusilə qeyd edilməlidir ki, Gürcüstan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü daim dəstəkləmiş, Azərbaycan isə öz növbəsində Gürcüstanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə birmənalı şəkildə hörmət nümayiş etdirmişdir. Bu prinsipial mövqe iki ölkə arasında etimadın ən yüksək səviyyədə olduğunu göstərir və münasibətlərin strateji xarakterini daha da möhkəmləndirir.
İqtisadi əməkdaşlıq da bu tərəfdaşlığın əsas sütunlarından biridir. Azərbaycan Gürcüstanın aparıcı ticarət tərəfdaşlarından biri olmaqla yanaşı, bu ölkənin iqtisadiyyatına ən çox investisiya yatıran dövlətlərdən biridir. Enerji, bank sektoru, telekommunikasiya, nəqliyyat və sənaye sahələrində Azərbaycan kapitallı şirkətlərin fəaliyyəti Gürcüstan iqtisadiyyatında mühüm yer tutur. Bu isə iki ölkə arasında qarşılıqlı iqtisadi asılılığı gücləndirərək uzunmüddətli sabitliyi təmin edir.
Bununla yanaşı, humanitar sahədə əməkdaşlıq da diqqətəlayiqdir. Təhsil, mədəniyyət və turizm sahələrində həyata keçirilən birgə layihələr xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanı və dostluq münasibətlərini daha da möhkəmləndirir. Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlı icması iki ölkə arasında körpü rolunu oynayaraq bu əlaqələrin inkişafına mühüm töhfə verir.
Müasir dövrdə Azərbaycan–Gürcüstan münasibətləri yeni istiqamətlər üzrə də inkişaf edir. Xüsusilə “yaşıl enerji” sahəsində əməkdaşlıq, Xəzər dənizinin bərpaolunan enerji potensialının Avropaya ötürülməsi layihələri, rəqəmsal iqtisadiyyat və logistika sahəsində innovativ təşəbbüslər bu tərəfdaşlığın gələcək inkişaf perspektivlərini müəyyən edir. Bu istiqamətlər üzrə əməkdaşlıq yalnız iqtisadi deyil, həm də strateji əhəmiyyət kəsb edir və regionun qlobal enerji və nəqliyyat sistemində rolunu daha da gücləndirir.
Prezident İlham Əliyevin Gürcüstana son səfəri zamanı səsləndirdiyi fikirlər bu əməkdaşlığın yalnız bugünkü nailiyyətlərə əsaslanmadığını, eyni zamanda gələcəyə yönəlmiş aydın strateji baxışa malik olduğunu göstərir. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, Azərbaycan–Gürcüstan əlaqələri bundan sonra da yüksələn xətt üzrə inkişaf edəcək və regionda sabitliyin əsas təminatçılarından biri olaraq qalacaq.