Xəbərlər
XX əsrin ən qanlı hadisələrindən biri
Eldar Əsədov
YAP Tərtər rayon təşkilatının sədri
Azərbaycan xalqının tarixində 31 Mart sadəcə bir təqvim günü deyil, bütöv bir millətin varlığına qəsd edilən, insanlıq əleyhinə yönəlmiş ən amansız cinayətlərdən birinin simvoludur. 1918-ci ilin mart-aprel aylarında Bakıda və Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində törədilən kütləvi qırğınlar, erməni millətçilərinin "Böyük Ermənistan" xülyasını reallaşdırmaq üçün həyata keçirdikləri sistemli soyqırımı siyasətinin qanlı zirvəsi idi.
Ermənilərin Azərbaycan torpaqlarına qarşı iddiaları və kütləvi qırğınları XIX əsrin əvvəllərində çar Rusiyasının bu bölgəyə köçürmə siyasəti ilə başlamışdı. Lakin 1917-ci il Rusiya inqilabları nəticəsində yaranan xaos, erməni daşnak dəstələrinə öz mənfur planlarını həyata keçirmək üçün unikal şans verdi.
Bakı Sovetinin rəhbəri Stepan Şaumyan, Azərbaycanın müstəqilliyinə can atan milli qüvvələri zəiflətmək üçün erməni silahlı birləşmələrindən istifadə etdi. Şaumyan etiraf edirdi ki, bu qırğınlar olmasaydı, Bakı Azərbaycanın paytaxtı olaraq Rusiyanın nəzarətindən çıxacaqdı. Bu, sadəcə siyasi hakimiyyət davası deyil, Bakının neftini ələ keçirmək və bölgənin demoqrafik tərkibini zorla dəyişmək üçün həyata keçirilən "təmizləmə" idi.
1918-ci ilin 30 martında başlayan hücumlar planlı xarakter daşıyırdı. Erməni əsgərləri əvvəlcədən nişanlanmış müsəlman evlərinə girərək qocaya, qadına, körpəyə rəhm etmədən hamını qətlə yetirirdilər.
Bakıda 3 gün ərzində 12 mindən çox azərbaycanlı vəhşicəsinə öldürüldü. Şəhərin ən gözəl memarlıq incisi olan "İsmailiyyə" binası yandırıldı, Təzəpir məscidi top atəşinə tutuldu. Ermənilər insanları diri-diri quyulara atır, hamilə qadınlara qarşı qeyri-insani rəftar edirdilər.
Soyqırımı dalğası Bakıdan kənara çıxaraq bütün Azərbaycana yayıldı. Şamaxıda 75 kənd tamamilə dağıdıldı, 8 minə yaxın insan öldürüldü. Tarixi Cümə məscidində sığınacaq tapan dinc sakinlər məscidlə birlikdə yandırıldı.
2007-ci ildə aşkar olunan Quba kütləvi məzarlığı bu vəhşiliyin danılmaz sübutudur. Burada minlərlə insanın küt alətlərlə, başına mismar vurularaq öldürüldüyü elmi şəkildə təsdiqlənmişdir.
Yalnız müstəqilliyimizin bərpasından sonra, Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 26 mart 1998-ci il tarixli fərmanı ilə 31 mart tarixi rəsmi olaraq "Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü" elan edildi. Bu, tarixin saxtalaşdırılmasına qarşı vurulan ən böyük diplomatik və siyasi zərbə idi.
Erməni faşizmi 1918-ci ildə başladığı siyasəti 1990-cı illərdə Xocalıda və torpaqlarımızın işğalı ilə davam etdirdi. Lakin 2020-ci ilin 27 sentyabrı bu qanlı dövrün sonunun başlanğıcı oldu. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu 44 gün ərzində düşməni darmadağın etdi. Bu, təkcə torpaqlarımızın azadlığı deyil, həm də 1918-ci ildə Şamaxıda yandırılanların, Qubada quyulara atılanların, Bakıda qətlə yetirilən on minlərlə soydaşımızın qisasının döyüş meydanında alınması idi.
Azərbaycan əsgəri Şuşaya bayraq sancmaqla həm də bir əsrlik soyqırımı və işğal siyasətinə son nöqtəni qoydu. Bu gün biz 31 mart qurbanlarını anarkən artıq məğlub yox, qalib bir millət kimi başımızı dik tuturuq. Zəfərimiz, soyqırımı qurbanlarının ruhuna ucaldılmış ən böyük və sarsılmaz abidədir.
31 Mart bizim üçün heç vaxt unudulmayacaq bir dərs, 44 günlük Vətən müharibəsi isə bu dərsi heç vaxt unutmayacağımızın və bir daha təkrar olunmasına icazə verməyəcəyimizin ən böyük sübutudur. Azərbaycan artıq öz taleyini özü yazan, ədaləti gücü ilə bərpa edən qüdrətli bir dövlətdir.